Khoảng trống ở Clairefontaine: Vụ Sanhaji và vết nứt hai mươi năm của nền quản trị bóng đá Pháp

Ngày đầu tiên của Zinédine Zidane ở Clairefontaine, người ta không đếm thiếu một cầu thủ. Người ta đếm thiếu một người đàn ông đi bộ quanh khu hành chính với xấp giấy tờ về lịch di chuyển, danh sách khách sạn và danh sách những ai được phép bước vào phòng thay đồ.

Mohamed Sanhaji, người hai mươi năm phụ trách an ninh và hậu cần của đội tuyển Pháp, vắng mặt ngay trong buổi tập hợp đầu tiên của triều đại mới. Không phải vì ốm. Không phải vì hết hạn hợp đồng. Anh ta bị cấm: một quyết định tư pháp ngăn anh ta đặt chân tới Clairefontaine, ngăn anh ta liên lạc với bất kỳ nhân viên hay cầu thủ nào của đội tuyển.

Trong phòng họp báo, người ta hỏi về sơ đồ chiến thuật, về cánh phải, về việc ai sẽ đá cao nhất. Ở hành lang phía sau, các trợ lý lặng lẽ chia lại danh sách phân phòng, danh sách xe, danh sách thẻ ra vào khu huấn luyện. Một buổi tập hợp của đội tuyển quốc gia vận hành bằng hàng trăm quyết định nhỏ mà không ai viết thành tiêu đề. Khi người chịu trách nhiệm những quyết định đó biến mất, hệ thống không sập. Nó chỉ chậm lại, và những chỗ chậm ấy không bao giờ xuất hiện trên bảng tỉ số.

Tôi đã dành mười sáu năm nhìn bóng đá qua lớp trầm tích. Lớp mới nhất luôn ồn ào nhất. Lớp cũ nhất luôn im lặng nhất. Vụ Sanhaji là một trong những lần hiếm hoi mà lớp trầm tích cũ bị đào bật lên mặt đất, và cả nền bóng đá Pháp buộc phải nhìn thấy thứ mà hai mươi năm qua họ đã quen với việc không nhìn.

Một nền bóng đá không sụp vì thiếu một con người. Nó sụp vì không ai từng ghi lại con người đó đã làm gì.

Người đàn ông không có mặt trong bức ảnh

Muốn hiểu vụ này, phải bắt đầu từ chỗ ít hấp dẫn nhất: mô tả công việc.

Khi đội tuyển Pháp tập hợp, người hâm mộ nhìn thấy các cầu thủ xuống xe buýt. Họ nhìn thấy áo đấu, nhìn thấy logo, nhìn thấy Zidane đứng ở vạch kỹ thuật. Họ không nhìn thấy ai đã kiểm tra tuyến đường từ sân bay tới khách sạn, ai đã đàm phán với khách sạn về tầng nào được phong tỏa, ai đã đối chiếu danh sách người được cấp quyền tiếp cận khu vực riêng, ai đã quyết định rằng buổi tập chiến thuật đóng kín diễn ra ở nửa sân nào để tránh ống kính từ con đường phía đông.

Theo những gì được công bố, Mohamed Sanhaji giữ vai trò an ninh và hậu cần tại Liên đoàn Bóng đá Pháp từ năm 2026. Đó là thông tin quan trọng nhất trong toàn bộ hồ sơ, và cũng là thông tin bị bỏ qua nhiều nhất. Hai mươi năm trong một tổ chức thể thao hàng đầu châu Âu, với một chức danh không có phiên bản chiến thuật, không có chỉ số, không có video highlight.

Hãy đọc con số 2026 theo cách một nhà khảo cổ học đọc một lớp đất. Năm 2026 là năm Zinédine Zidane còn đang thi đấu cho đội tuyển Pháp. Anh ta giải nghệ quốc tế sau World Cup 2026. Nghĩa là hai người đàn ông này đã ở cùng một môi trường trong khoảng hai năm, ở hai vị trí cách nhau rất xa trên bảng lương nhưng rất gần nhau trong hành lang khách sạn. Khi Zidane trở lại với tư cách huấn luyện viên trưởng, Sanhaji không phải một cái tên trên sơ đồ tổ chức. Anh ta là một phần ký ức nghề nghiệp của chính Zidane.

Đó là lý do vụ việc này không thể đọc như một tin nhân sự thông thường.

Một chi tiết khác cần được đặt đúng tầng: theo mô tả trong các báo cáo, Sanhaji nằm trong số những nhân vật gần gũi nhất với đội ở giai đoạn Zidane ráp lại bộ máy kỹ thuật và hành chính của mình. Chữ “ráp lại” rất đáng chú ý. Nó cho thấy buổi tập hợp đầu tiên của triều đại Zidane không phải một buổi ra mắt có kịch bản hoàn chỉnh, mà là một công trường đang thi công. Trong một công trường, người giữ chìa khóa kho vật tư quan trọng hơn người vẽ bản thiết kế đẹp.

Với tư cách một người làm nghề tuyển trạch, tôi quen nhìn cầu thủ qua những mùa giải bị lãng quên. Nhưng có một phiên bản khác của cùng phương pháp: nhìn một tổ chức qua những chức danh bị lãng quên. Ở mọi liên đoàn lớn, có khoảng ba đến năm người mà nếu họ biến mất vào thứ Hai, đến thứ Tư đội tuyển sẽ gặp vấn đề mà không ai gọi tên được. Sanhaji thuộc nhóm đó. Và điều đáng nói là phần lớn người hâm mộ Pháp chỉ biết anh ta tồn tại vào đúng tuần anh ta bị loại khỏi cuộc chơi.

Số 17 không bao giờ biến mất. Anh ta chỉ bị xóa khỏi bảng xếp hạng.

Hồ sơ: từ một khoản quyên góp tới một cáo buộc hình sự

Phần này cần được trình bày cẩn thận, bởi đây là chỗ dễ trượt dốc nhất.

Theo các thông tin được công bố và dẫn nguồn từ L'Équipe cùng giới chức công tố Pháp, hồ sơ xoay quanh một khoản quyên góp từ Kylian Mbappé dành cho các nhân viên an ninh của đội tuyển Pháp. Những bất thường được cho là gắn với khoản quyên góp này. Về phía Mohamed Sanhaji, các cáo buộc bao gồm tham nhũng, môi giới ảnh hưởng, biển thủ công quỹ và gian lận.

Bốn nhóm cáo buộc đó không cùng trọng lượng. Cần tách chúng ra.

Tham nhũng và môi giới ảnh hưởng là những khái niệm quen thuộc trong các vụ án liên quan tới quan chức thể thao: chúng nói về việc dùng vị trí để đổi lấy lợi ích. Gian lận nói về việc xuyên tạc thông tin. Nhưng biển thủ công quỹ là nhóm nặng nhất, và cũng là nhóm ít được chú ý nhất trong các bản tin buổi tối. Nó đẩy sự việc ra khỏi phạm vi một tranh chấp nội bộ của một liên đoàn bóng đá và đặt nó vào phạm vi tiền công.

Khi tiền công xuất hiện, các cơ quan kiểm toán nhà nước có quyền đặt câu hỏi. Và khi cơ quan kiểm toán nhà nước đặt câu hỏi, một liên đoàn bóng đá không còn chỉ trả lời trước người hâm mộ. Nó trả lời trước ngân sách.

Song song với tiến trình hình sự, có một lớp biện pháp tư pháp đã được áp dụng: Sanhaji bị cấm tới Clairefontaine, bị cấm liên lạc với nhân viên và cầu thủ. Luật sư của anh ta đã lên tiếng và đang kháng nghị các biện pháp này.

Điều tôi muốn nhấn mạnh ở đây, với tư cách một người theo dõi các vụ việc quản trị thể thao chứ không phải một luật gia: biện pháp tư pháp đang tạo ra hậu quả vận hành trước khi bản án được tuyên. Trong bóng đá, người ta thường chỉ phản ứng sau khi có phán quyết. Ở đây, hệ thống đã buộc phải tái cấu trúc trước khi tòa nói câu cuối cùng.

Cần nói thêm một điều về chất lượng nguồn. Hồ sơ này có hai neo đáng tin: nguồn báo chí thể thao hàng đầu của Pháp và nguồn công tố. Nhưng nhiều chi tiết khác trong câu chuyện đang lan truyền lại không có nguồn rõ ràng. Trong nghề của tôi, đó là dấu hiệu để hạ mức độ chắc chắn xuống và chờ thêm dữ liệu. Một cáo buộc chưa phải một kết luận. Một kết luận chưa có phán quyết chưa phải một sự thật pháp lý.

Hồ sơ cũ không biết nói dối. Chỉ có người đọc vội vàng nghe nhầm.

Khảo cổ học hậu cần: thứ không hiện lên bảng tỉ số

Đây là phần lõi của câu chuyện, và là phần mà truyền thông thể thao gần như luôn làm hỏng.

Khi một đội tuyển quốc gia mất đi người phụ trách an ninh và hậu cần, các bài báo sẽ viết rằng đó là “một mất mát ngoài chuyên môn”. Cách viết đó nghe có lý nhưng sai về bản chất. Trong bóng đá đỉnh cao, không có thứ gì ngoài chuyên môn cả. Chỉ có những thứ không được đo bằng chỉ số chuyên môn.

Hãy xếp lớp.

Lớp một: an toàn thông tin. Một đội tuyển quốc gia chuẩn bị cho các trận đấu lớn là một tổ chức có nguy cơ rò rỉ cao. Sơ đồ chiến thuật, danh sách đá phạt, tình trạng chấn thương chưa công bố — tất cả đều có giá trên thị trường cá cược và trên thị trường tin tức. Người giữ ranh giới đó phải quyết định hàng chục lần mỗi ngày ai được vào, ai được xem, ai được chụp. Những quyết định ấy không có biên bản, nhưng có hậu quả.

Lớp hai: nhịp sinh hoạt. Một buổi tập hợp kéo dài mười ngày bao gồm khoảng bảy mươi con người di chuyển, ăn, ngủ, phục hồi, họp, và cần đúng người ở đúng phòng vào đúng giờ. Bất kỳ sai lệch nào ở tầng này đều biến thành mất thời gian tập luyện. Và thời gian tập luyện của một đội tuyển quốc gia là tài sản khan hiếm nhất trong toàn bộ hệ thống bóng đá chuyên nghiệp, vì nó được đo bằng ngày chứ không bằng tuần.

Lớp ba: quan hệ phi chính thức. Đây là lớp khó nhìn nhất. Người ở vị trí hậu cần hai mươi năm không chỉ giữ danh sách. Họ giữ ký ức về ai từng gặp khó khăn, ai từng cần một cuộc gọi riêng, ai từng có vấn đề gia đình trong một đợt tập trung. Trong một tập thể toàn những cá nhân ngôi sao, người nắm ký ức đó thường là trung gian xung đột hiệu quả hơn bất kỳ buổi họp đội nào.

Khi lớp ba biến mất, bạn không mất một chức danh. Bạn mất một bộ nhớ của tổ chức.

Với một huấn luyện viên vừa nhận việc, đây là tổn thất nghiêm trọng hơn vẻ ngoài của nó. Zidane cần thời gian để xây dựng quan hệ với một thế hệ cầu thủ mới. Người vừa bị cấm liên lạc là người có thể rút ngắn thời gian đó. Thay vào đó, Zidane phải tự làm, hoặc giao cho một người chưa từng có hai mươi năm quan hệ.

Có một cách nói khác, sắc hơn: khi hậu cần bị ngắt, huấn luyện viên trưởng bị buộc phải quản lý những việc mà lẽ ra anh ta không phải nhìn tới. Và thứ bị lấy đi chính là sự tập trung.

Ở đây tôi phải hạ mức độ chắc chắn xuống trung bình. Không có dữ liệu nào chứng minh rằng sự vắng mặt của Sanhaji gây ra hậu quả chiến thuật trực tiếp. Không có chỉ số nào để so sánh. Những gì chúng ta có chỉ là suy luận từ cấu trúc công việc. Và trong nghề tuyển trạch, suy luận từ cấu trúc là hợp lệ miễn là bạn dán nhãn cho nó đúng.

Có một tầng sâu hơn mà tôi muốn đào. Hai mươi năm giữ một vị trí trong một tổ chức là hai mươi năm tích lũy quyền lực mềm. Quyền lực mềm không xuất hiện trong báo cáo tài chính. Nó xuất hiện trong những lần khủng hoảng, khi mọi người tự động gọi cho một số điện thoại quen. Khi người đó bị chặn khỏi hệ thống, tổ chức mất một điểm truy cập mà nó chưa kịp sao lưu.

Đó là lý do các vụ scandal quản trị trong thể thao thường gây thiệt hại lớn hơn mức các tính toán ban đầu dự đoán. Chúng không chỉ lấy đi một người. Chúng lấy đi một mạng lưới mà người đó đã dệt trong im lặng suốt hai thập kỷ.

Quãng đường di chuyển có thể bị đóng gói thành chỉ số nỗ lực. Nhưng một mạng lưới hậu cần thì không có đơn vị đo nào cả.

Quyết định đầu tiên của Zidane và cái giá của nó

Theo các thông tin được công bố, khi vụ việc nổ ra, Zidane đã muốn Sanhaji ở lại. Ban lãnh đạo Liên đoàn Bóng đá Pháp đã đồng ý, ít nhất là trong giai đoạn đầu. Chỉ tới khi các biện pháp tư pháp được áp dụng, hệ thống mới buộc phải để anh ta ra ngoài.

Đây là dữ kiện quan trọng nhất về mặt con người trong toàn bộ câu chuyện, và cũng là dữ kiện bị đọc sai nhiều nhất.

Có hai cách đọc.

Cách đọc thứ nhất, phổ biến trên mạng xã hội: Zidane bảo vệ một người bị cáo buộc biển thủ công quỹ. Cách đọc này giả định rằng một huấn luyện viên trưởng đưa ra quyết định dựa trên cùng bộ thông tin mà công chúng có. Giả định đó thường sai.

Cách đọc thứ hai, và tôi cho là gần thực tế hơn: một huấn luyện viên vừa nhận việc, đang trong giai đoạn ráp bộ máy, đối mặt với việc mất đi một nhân sự có hai mươi năm kinh nghiệm trong đúng thời điểm anh ta cần sự ổn định nhất. Phản ứng tự nhiên của một nhà quản lý trong tình huống đó là giữ người lại cho tới khi có lý do pháp lý buộc phải thay đổi.

Nhưng đây là chỗ tôi muốn đặt trạm kiểm soát rủi ro của mình, và nó không đứng về phía dễ chịu.

Trong quản trị, có một nguyên tắc khó chịu: cái giá của việc giữ một người sai thường cao hơn cái giá của việc mất một người giỏi. Mất một người giỏi là một bài toán vận hành. Giữ một người sai trong một vụ án có yếu tố tiền công là một bài toán thể chế, và nó lan sang những người không liên quan.

Liên đoàn Bóng đá Pháp đã chấp nhận rủi ro đó. Điều này nói lên hai khả năng. Khả năng thứ nhất: quyền lực của Sanhaji trong tổ chức lớn hơn mức một chức danh hậu cần thông thường. Khả năng thứ hai: năng lực kiểm soát rủi ro pháp lý của liên đoàn này yếu hơn mức mà một tổ chức thể thao hàng đầu châu Âu nên có.

Cả hai khả năng đều không tốt. Nhưng khả năng thứ hai đáng lo hơn, vì nó mang tính hệ thống.

Với Zidane, quyết định này để lại một vết. Anh ta đã đặt uy tín cá nhân vào việc bảo vệ một nhân sự, và kết quả là nhân sự đó vẫn bị loại khỏi hệ thống bằng con đường pháp lý. Trong phòng thay đồ, những chuyện như thế được ghi nhớ. Không phải vì các cầu thủ quan tâm tới chi tiết pháp lý, mà vì họ đọc được tín hiệu về việc ai thực sự có quyền quyết định ở đâu.

Một huấn luyện viên trưởng của đội tuyển quốc gia không chỉ quản lý mười một cầu thủ. Anh ta quản lý một hệ thống quan hệ với liên đoàn, với báo chí, với nhà tài trợ, với các câu lạc bộ chủ quản. Vụ Sanhaji buộc Zidane phải thể hiện vị trí của mình trong hệ thống đó sớm hơn kế hoạch.

Từ chối là một chú thích. Bản hợp đồng phía sau vẫn chưa được viết.

Hai mươi năm trầm tích quản trị

Bây giờ hãy lùi lại. Khoan đã.

Truyền thông Pháp đang gọi đây là một cú sốc đầu nhiệm kỳ của Zidane. Tôi hiểu logic của cách gọi đó: Zidane là cái tên bán được, Sanhaji không bán được gì. Nhưng theo cách tôi đọc dữ liệu, khung đó đặt sai trọng tâm.

Zidane là người đến sau. Sanhaji là người ở đó từ năm 2026. Vụ án này không bắt đầu từ nhiệm kỳ của Zidane. Nó được đào lên trong nhiệm kỳ của Zidane. Hai câu đó khác nhau rất nhiều về mặt trách nhiệm.

Đây là điểm mà tôi muốn nói rõ ràng nhất trong toàn bộ bài viết này: khi một tổ chức để một chức danh tồn tại hai mươi năm mà không xây dựng cơ chế kiểm soát tương xứng, thì vụ việc không phải một tai nạn. Nó là một khoản nợ đến hạn.

Nợ đến hạn không phải do người ký giấy vay. Nó do người không ai kiểm tra sổ.

Trong bóng đá châu Âu, người ta đã quen kiểm tra những thứ có số: doanh thu bản quyền, quỹ lương, giá trị chuyển nhượng, tuân thủ các quy định tài chính. Những thứ không có số thì ít được kiểm tra hơn. Vấn đề bắt đầu chính ở đó.

Các liên đoàn quốc gia là những tổ chức có doanh thu lớn, chi tiêu lớn, nhưng cấu trúc quản trị thường lỏng hơn nhiều so với các câu lạc bộ chuyên nghiệp. Một câu lạc bộ ở giải hàng đầu có hội đồng quản trị, có cổ đông, có kiểm toán độc lập, có áp lực từ thị trường. Một liên đoàn quốc gia có đại hội, có ban chấp hành, và thường có một nhóm nhỏ những người làm việc lâu năm mà vai trò thực tế không được định nghĩa đầy đủ trong bất kỳ văn bản nào.

Sanhaji, với hai mươi năm trong vai trò an ninh và hậu cần, nằm đúng ở vùng mờ đó.

Cần nói rõ: không có nghĩa một người làm lâu năm thì mặc nhiên có vấn đề. Ngược lại. Kinh nghiệm dài là tài sản. Nhưng tài sản dài hạn cần được quản lý dài hạn. Khi một tổ chức giao phó những khu vực nhạy cảm — tiếp cận, thông tin, quan hệ với các bên thứ ba — cho một người trong suốt hai thập kỷ mà không luân chuyển hoặc không chia nhỏ trách nhiệm, tổ chức đó đang đặt cược vào tính cách cá nhân thay vì vào hệ thống.

Đặt cược vào tính cách là một chiến lược có lãi trong nhiều trường hợp. Cho tới khi nó không còn.

Tôi đã từng viết về những cầu thủ trẻ bị gạch khỏi danh sách và biến mất khỏi radar. Nghịch lý là cùng một cơ chế vận hành ở tầng tổ chức: những thứ không được ghi lại thì không được kiểm tra, và những thứ không được kiểm tra thì có thể tồn tại hai mươi năm mà không ai biết chính xác nó gồm những gì.

Khai quật tài năng giống khai quật lịch sử: lâu lâu mới có một lớp vàng giữa bụi. Và đôi khi, thứ bạn tìm thấy ở lớp cũ nhất không phải vàng.

Góc phản trực giác: đây không phải cú sốc của Zidane

Giờ tới phần tôi cho là quan trọng nhất, và nó đi ngược lại phần lớn những gì đang được viết.

Cách kể chuyện hiện tại đặt Zidane vào trung tâm: một huyền thoại trở về, và ngay lập tức bị vấy bẩn bởi một vụ scandal anh ta không tạo ra. Đó là một câu chuyện điện ảnh, và nó bán được.

Nhưng đọc kỹ hơn, có ba lý do để cho rằng khung đó phóng đại rủi ro cho Zidane và đồng thời thu nhỏ rủi ro cho tổ chức.

Thứ nhất, sự việc nằm ngoài tầm kiểm soát chiến thuật của huấn luyện viên trưởng. Không có chỉ số nào cho thấy Zidane mất điểm vì một quyết định tư pháp. Trong ngắn hạn, câu chuyện này là một cơn đau đầu về truyền thông, không phải một tổn thất về điểm số. Việc gọi nó là “đòn sớm” về mặt cảm xúc là chính xác, nhưng về mặt phân tích thì nó thuộc loại rủi ro có thể cô lập.

Thứ hai, có một tác dụng phụ mà ít người nhắc: một biến cố như thế buộc ban huấn luyện phải chuẩn hóa quy trình sớm hơn kế hoạch. Khi một mắt xích quen tay bị gỡ, tổ chức phải viết ra giấy những gì trước đây nằm trong đầu người. Viết ra giấy là bước đầu tiên của mọi hệ thống bền vững. Về dài hạn, điều này có thể tốt cho đội tuyển Pháp.

Thứ ba, và đây là điểm tôi muốn dành nhiều chữ nhất: rủi ro thật nằm ở liên đoàn, không ở huấn luyện viên. Nếu hồ sơ mở rộng, nếu cơ quan kiểm toán nhà nước vào cuộc, nếu các quan chức khác bị liên đới, thì thiệt hại sẽ không dừng ở một chức danh hậu cần. Nó chạm vào cấu trúc ra quyết định của bóng đá Pháp trong nhiều năm.

Trong mô hình truyền dẫn rủi ro mà tôi dùng khi phân tích các tổ chức thể thao, chuỗi này chạy theo ba tầng: tầng thượng nguồn là quản trị của liên đoàn, tầng trung là vận hành của đội tuyển quốc gia, tầng hạ nguồn là truyền thông và các đối tác thương mại. Trong vụ này, tầng thượng nguồn đang chịu áp lực tư pháp trực tiếp, tầng trung đang bị xáo trộn nhân sự, và tầng hạ nguồn mới chỉ bắt đầu nhận tín hiệu.

Đó là lý do tôi đánh giá: rủi ro thượng nguồn cao, rủi ro trung nguồn ở mức trung bình, rủi ro hạ nguồn còn nhỏ nhưng có độ trễ.

Một điều nữa cần nói về khoản quyên góp của Kylian Mbappé. Trong các bản tin, tên của anh xuất hiện như một chi tiết phụ. Tôi cho rằng đó là cách đọc thiếu cân bằng. Khi một cầu thủ ở đỉnh cao sự nghiệp có một khoản quyên góp bị đặt vào trung tâm của một cuộc điều tra, rủi ro danh tiếng không nằm ở bản thân khoản tiền, mà nằm ở việc khoản tiền đó có thể bị diễn giải lại theo nhiều cách khác nhau trên các mặt báo trong nhiều năm tới.

Mức độ rủi ro cho Mbappé, theo đánh giá của tôi, ở mức thấp tới trung bình. Lý do: chưa có dấu hiệu anh là đối tượng điều tra. Nhưng rủi ro danh tiếng vận hành theo cơ chế khác với rủi ro pháp lý. Nó không cần một bản án. Nó chỉ cần một tiêu đề lặp lại đủ nhiều lần.

Lòng trung thành như một tài sản rủi ro

Có một chủ đề khó viết hơn, và tôi muốn viết nó một cách công bằng.

Zidane nổi tiếng với phong cách quản lý đặt quan hệ con người lên cao. Ở Real Madrid, ông xây dựng được một tập thể mà nhiều cầu thủ mô tả là thoải mái và tin cậy. Đó là một kỹ năng quản lý thật, không phải một chiêu trò truyền thông.

Nhưng mọi kỹ năng quản lý đều có mặt trái, và mặt trái của việc đặt quan hệ lên cao là mất thời gian để rút lui khỏi những quan hệ không còn phù hợp.

Trong môi trường câu lạc bộ, cái giá đó thường bị hấp thụ. Trong môi trường liên đoàn quốc gia, cái giá đó rõ hơn, vì liên đoàn là một tổ chức chính trị. Ở đó, mỗi quyết định nhân sự đều bị đọc theo hai lớp: lớp chuyên môn và lớp quyền lực. Zidane đưa ra một quyết định ở lớp chuyên môn — giữ một người có kinh nghiệm. Công chúng đọc nó ở lớp quyền lực — bảo vệ một người bị cáo buộc.

Sự lệch pha này là dạng rủi ro mà tôi gọi là rủi ro diễn giải. Không có cách nào phòng ngừa hoàn toàn, chỉ có cách giảm thời gian tồn tại của nó.

Cách giảm duy nhất là nói rõ bằng văn bản. Một tổ chức bị đặt vào tình huống này nên công bố nguyên tắc: ai kiểm tra, kiểm tra cái gì, ngưỡng nào thì dừng, ai thay thế khi có biến cố. Những văn bản như vậy không hấp dẫn, nhưng chúng là lá chắn duy nhất.

Với tư cách một người làm nghề đọc rủi ro, tôi phải nói điều này kể cả khi nó không dễ nghe: lòng trung thành là một khoản đầu tư tốt cho văn hóa tập thể và là một khoản rủi ro xấu cho quản trị khủng hoảng. Một tổ chức trưởng thành là tổ chức biết khi nào dùng cái này và khi nào dùng cái kia.

Đội tuyển Pháp chưa cho thấy dấu hiệu họ có bộ công tắc đó.

Bản đồ rủi ro và những tín hiệu cần theo dõi

Tôi lập bản đồ này theo cách tôi vẫn dùng khi đánh giá một cầu thủ trẻ: xác định biến số, xác định ngưỡng, ghi lại ngày kiểm tra lại.

Về phía Zidane, rủi ro lớn nhất là sự tập trung. Mức độ trung bình, khả năng xảy ra trung bình, tác động trung bình. Cách giảm thiểu nằm ở ủy quyền: nếu ông giao được phần hành chính cho một bộ phận ổn định và giữ mình trong phần bóng đá, câu chuyện này sẽ nguội trong vài tuần.

Về phía liên đoàn, rủi ro lớn nhất là phạm vi mở rộng của hồ sơ. Mức độ cao, khả năng trung bình, tác động cao. Cách giảm thiểu là minh bạch chủ động trước khi bị yêu cầu minh bạch.

Về phía nhân sự vận hành, rủi ro đã thành hiện thực: mất một người giữ vai trò hậu cần và an ninh trong hai thập kỷ. Mức độ cao, khả năng đã xảy ra. Cách giảm thiểu là bổ nhiệm tạm thời và phân tách trách nhiệm thay vì tìm một bản sao của người cũ. Không có bản sao nào cả, và cố tìm bản sao là sai hướng.

Về phía quan hệ công chúng, rủi ro ở mức cao với khả năng cao. Cách giảm thiểu là tránh khoảng trống truyền thông. Khoảng trống truyền thông luôn được lấp bằng suy đoán, và suy đoán thì không có biên tập viên.

Về phía hệ thống, rủi ro ở mức trung bình với khả năng thấp nhưng tác động cao: khả năng các cơ quan quản lý nhà nước siết chặt cơ chế giám sát với liên đoàn. Đây là kịch bản mà theo đánh giá của tôi khó xảy ra trong ngắn hạn, nhưng nếu xảy ra sẽ thay đổi cách bóng đá Pháp vận hành trong nhiều năm.

Về các tín hiệu cần theo dõi, tôi ghi lại bốn thứ.

Một, kết quả kháng nghị của luật sư Sanhaji. Nếu được chấp nhận một phần, các biện pháp có thể được nới lỏng, và câu chuyện sẽ chuyển từ giai đoạn căng sang giai đoạn dai dẳng. Giai đoạn dai dẳng thường gây hại nhiều hơn vì nó tiêu tốn sự chú ý mà không tạo ra kết luận.

Hai, các tuyên bố chính thức của liên đoàn. Nếu liên đoàn công bố cơ chế kiểm soát mới, đó là tín hiệu tốt. Nếu im lặng, rủi ro tích lũy.

Ba, kết quả các trận đấu sắp tới của đội tuyển Pháp. Tôi không tin rằng một vụ scandal hành chính quyết định kết quả một trận bóng. Nhưng tôi tin rằng nó cung cấp sẵn một lời giải thích cho mọi kết quả xấu. Đó là điều nguy hiểm nhất: một cái cớ có sẵn.

Bốn, phản ứng của Kylian Mbappé. Nếu anh lên tiếng làm rõ bản chất khoản quyên góp, rủi ro danh tiếng giảm. Nếu im lặng, câu chuyện sẽ tự diễn giải theo hướng bất lợi.

Điều đáng đọc lại

Tôi không biết vụ này sẽ kết thúc thế nào. Không ai biết, kể cả những người đang viết về nó mỗi ngày.

Nhưng có một điều tôi biết chắc, vì nó đã lặp lại quá nhiều lần trong mười sáu năm tôi theo dõi bóng đá: các vụ scandal quản trị không bao giờ chỉ là câu chuyện về những cá nhân bị nêu tên. Chúng là câu chuyện về những khoảng trống trong hệ thống mà những cá nhân đó được đặt vào.

Mohamed Sanhaji giữ một chức danh suốt hai mươi năm mà không ai viết về. Điều đó nói lên điều gì về cách bóng đá Pháp định nghĩa giá trị? Nó nói rằng chúng ta chỉ nhìn thấy những gì được đo. Và chúng ta chỉ đo những gì dễ đo.

Ở Clairefontaine tuần này, có một chỗ trống mà không ai chụp ảnh. Nếu nền bóng đá Pháp muốn rút ra bài học từ nó, bài học không nằm ở việc kỷ luật một con người. Bài học nằm ở việc viết ra giấy mọi chức danh từng tồn tại trong im lặng, kèm theo một câu hỏi đơn giản: ai đã kiểm tra người này, và lần cuối cùng là khi nào?

Nếu câu trả lời là chưa từng, thì vụ Sanhaji không phải một cú sốc. Nó là một mẫu đất vừa được lật lên, và bên dưới còn nhiều lớp nữa chưa ai đào tới.